Strona główna » Centrum wiedzy » Słownik Projektantów Polskich » O potrzebie Słownika Projektantów Polskich

O POTRZEBIE SŁOWNIKA PROJEKTANTÓW POLSKICH

„Największym skarbem każdego kraju są nie bogactwa naturalne, ziemia, ani kapitał, ale zamieszkujący go ludzie”. Nie da się zaprzeczyć prawdziwości tej opinii. To ludzie tworzyli lub obecnie tworzą kulturę kraju, to ludzkie wytwory budują gospodarkę i dobrobyt kraju. Warto więc wiedzieć kto zalicza się do tych szczególnie dla kultury i gospodarki zasłużonych. Bo warto się od nich uczyć, warto znać przykłady, na których należy się wzorować. Potrzebne są więc słowniki biograficzne grup społecznych, dziedzin, dyscyplin, profesji. Potrzebna jest wiedza o tych ludziach i ich dorobku twórczym. Biografie wcześniejszych postaci tworzą historię reprezentowanej przez nich dziedziny, biogramy współczesnych pomagają w bieżącej działalności, np. pomagają znaleźć odpowiednich partnerów do realizacji jakiegoś zamierzenia, jak to dziś coraz częściej mówimy – projektu albo, pomijając aspekt utylitarny, warto poznać te biografie po prostu żeby o tych ludziach wiedzieć.

Potrzebne są zatem słowniki projektantów wszystkich dyscyplin projektowych. Projektantów produktu, od wyrobów powszechnego użytku, przez tkaninę i ubiór, w tym modę, po środki transportu i wyroby inwestycyjne. Projektantów usług i systemów użytkowych. Projektantów komunikacji wizualnej i grafiki użytkowej. Projektantów architektury, architektury wnętrz i urbanistyki. Mamy na półkach słowniki projektantów niemieckich, angielskich, szwajcarskich – nie mamy dotąd słownika polskich projektantów. W księgarniach lub archiwach znajdziemy słowniki biograficzne polskich lekarzy, inżynierów, ludzi teatru, poetów, malarzy, muzyków. Dotyczą więc grup zawodowych o dużej liczebności, dysponujących mocnymi organizacjami profesjonalnymi, o znacznych środkach finansowych i odpowiednio dużej sile przebicia, wynikającej zapewne z widocznej obecności w mediach. W przeciwieństwie do nich środowisko projektantów wzornictwa przemysłowego jest nieliczne, a sami projektanci są twórcami drugiego planu, niewidocznymi dla publiczności.
Są oczywiście też różne wydawnictwa typu Who is Who, lecz nie uwzględniają jakiejkolwiek klasyfikacji społecznych lub zawodowych, a ich głównym celem wydaje się być zaspokajanie próżności osób, których biogramy zawierają, a wartość informacyjna ma znaczenie drugoplanowe.

Z potrzeby stworzenia słownika polskich projektantów zdajemy sobie sprawę od dawna. Co więc stało na przeszkodzie, by taki słownik już dawno powstał i był regularnie uzupełniany i aktualizowany? Próby były kilkakrotnie podejmowane zarówno przez Instytut Wzornictwa Przemysłowego, jak i Stowarzyszenie Projektantów Form Przemysłowych – próby te nigdy dotąd nie zostały doprowadzone do finału. Aby zamierzenie się powiodło, oprócz świadomości potrzeby opracowania, konieczne jest spełnienie kilku warunków:

  • Po pierwsze potrzebny jest do tego zespół ludzi o odpowiednich kwalifikacjach i umiejętnościach
  • Po drugie muszą być na ten cel przeznaczone środki. Środki na opracowanie, redakcję i publikację.
  • Po trzecie, to wszystko wymaga czasu. Opracowanie słownika, to ogrom pracy: znalezienie i przekopanie archiwów, rozesłanie, zebranie i sklasyfikowanie ankiet, obróbka zgromadzonych materiałów ilustracyjnych, weryfikacja informacji itd.
  • I wreszcie po czwarte, konieczne jest zainteresowanie i współpraca samych projektantów, tych osób, których biogramy mają znaleźć się w słowniku.

Łatwo więc o odpowiedź, dlaczego dotychczasowe próby były nieudane. Niewątpliwie największą szansę miał Instytut. Instytucja ta dysponowała i nadal dysponuje najbogatszym archiwum i zapewne posiadała również zespół ludzi, którzy byliby w stanie wykonać takie opracowanie. Zawiódł chyba brak środków finansowych i nieefektywne zarządzanie Instytutem jako jednostką badawczo-rozwojową. Z pewnością na niepowodzenie skazane były zamierzenia opracowania słownika przez Stowarzyszenie Projektantów. Jest to niezbyt liczna organizacja o charakterze profesjonalnym. Członkowie SPFP, to czynni zawodowo projektanci, od których trudno byłoby wymagać poświęcenia wiele czasu na prace związane ze słownikiem. Stowarzyszenie jest niedotowane, działające wyłącznie przy pomocy środków pochodzących ze składek członkowskich, zatem uzyskanie funduszy na opracowanie i wydanie słownika także nie byłoby łatwe.

A wreszcie pozostaje sprawa współpracy projektantów. Dopiero w ostatnim dwudziestoleciu projektanci naprawdę zaczęli dbać o dokumentowanie i archiwizowanie swoich dokonań, poczuli interes w promocji swojej działalności. W poprzednim okresie dla wielu projektantów nie miało to specjalnego znaczenia. Stąd też ankiety IWP pozostawały często bez odpowiedzi: ankietowani nie czuli w tym prawdziwego interesu, lub… po prostu nie dysponowali materiałami ilustracyjnymi odpowiedniej jakości, albo wręcz czasem na ich opracowanie.

Dziś sytuacja jest zupełnie inna. Obecny Instytut Wzornictwa Przemysłowego, to już inna instytucja. To już nie JBR z dawnym systemem planowania, finansowania i rozliczania działalności, lecz sprawnie działająca spółka podlegająca rygorom rzeczowym, finansowym i terminowym, a przede wszystkim, jest to dziś instytucja nowocześnie zarządzana. Skuteczność dotychczasowych działań nowego kierownictwa IWP gwarantuje powodzenie przedsięwzięcia. Słownik będzie źródłem informacji historycznych i bazą danych przydatną w działalności gospodarczej przedsiębiorstw – można spodziewać się, że nie pozostanie to bez wpływu na zwiększenie powszechności angażowania się przedsiębiorstw we współpracę z projektantami wzornictwa przemysłowego. Wreszcie niewątpliwą wartością słownika będzie udział w tworzeniu historii dyscypliny projektowania i trwały wkład w całą kulturę materialną kraju.

Kraków, 2 sierpnia 2008

Prof. dr hab. Jerzy Ginalski

 

 

Profesor Ginalski jest prawdziwym autorytetem w środowisku projektowym, członkiem Stowarzyszenia Projektantów Form Przemysłowych, wieloletnim wykładowcą Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, autorem podręcznika o Rozwoju Nowego Produktu, jurorem międzynarodowych konkursów, aktualnie ekspertem w Zakładzie Rozwoju Nowego Produktu IWP.

MASZ PYTANIE?

Informacji udzieli Ci:

Janusz Wasilewski
tel.(22) 860 02 44
e-mail: janusz_wasilewski